Witaj, Gość
Główna » Artykuły » Moje artykuły

SIEĆ HYDROGRAFICZNA POLSKI
 

 

Sieć hydrograficzna Polski została ukształtowana w wyniku rozwoju rzeźby terenu w trzeciorzędzie (głównie na południu Polski) i w czwartorzędzie (część północna kraju). Jej najważniejszymi elementami są: rzeki, jeziora, stawy, mokradła, wody podziemne, źródła oraz sztucznie utworzone kanały i zbiorniki wodne. Zjawiska hydrograficzne Polski kształtują się przede wszystkim pod wpływem: klimatu (opady), budowy geologicznej (przepuszczalność skał) j ukształtowania powierzchni (wielkość odpływu i parowania wód powierzchniowych).

Największymi rzekami Polski są, Wisła i Odra oraz ich główne dopływy. Wisła i Odra wraz z dopływami tworzą największe dorzecza (odpowiednio 54,0% i 3 3,9°/o powierzchni Polski).

Bezpośrednie zlewisko Bałtyku, tj. dorzecza rzek Pobrzeża Południowo-bałtyckiego oraz Pobrzeża Wschodniobałtyckiego (Pregola i Niemen), zajmuje 11,8% powierzchni. Pozostałe 0,3% powierzchni Polski zajmują rzeki wchodzące w systemy zlewisk Morza Czarnego (0,2%) lub Morza Północnego (0,1%).

Obszar zlewiska Bałtyku jest oddzielony od zlewiska Morza Czarnego oraz zlewiska Morza Północnego głównym działem europejskim, natomiast dorzecze Wisły dzieli od dorzecza Odry - dział wodny I rzędu.

Charakterystyczną cechą obu największych dorzeczy jest ich asymetria. W dorzeczu Wisty stosunek części lewej do prawej wynosi 27:73, a w dorzeczu Odry odpowiednio 30:70. Związane to jest z nachyleniem Niżu Środkowoeuropejskiego w kierunku północno-zachodnim oraz z kształtowaniem się rzeźby terenu w okresie wytapiania się lodowca skandynawskiego. Powstały wówczas pradoliny (szerokie doliny o przebiegu równole gtym do czoła lądolodu), którymi odpływały zarówno wody z topniejącego lądolodu? jak i wody rzek płynących z południa. Do największych pradolin należy Warszawsko-Berlińska oraz Toruńsko-Eberswaldzka. Wisła, Odra, Warta. i Noteć zmieniają w pradolinach kierunki biegów. Stąd też większość dużych polski rzek płynie w kierunkach: południkowym i równoleżnikowym.

Wisła i Odra oraz największe dopływy ich górnych odcinków wypływają z Karpat Sudetów, które są najważniejszymi obszarami źródliskowymi rzek Polski. Pozostałe obszary źródliskowe to wyżyny oraz pas pojezierzy.

Rzeki są zasilane bezpośrednio przez opady atmosferyczne i pośrednio. przez roztopy śnieżne. Zależnie od przepuszczalności podłoża, ukształtowania

powierzchni, szaty roślinnej, jak również temperatury powietrza występuje przewaga zasilania podziemnego lub powierzchniowego. Zdecydowanie większa część obszaru Polski (północna i środkowa) posiada dobre warunki do infiltracji (wsiąkania) wody opadowej w głąb ziemi. Woda ta odbywa długą podziemną drogę, by przedostać się w końcu do rzek. Dlatego tez rzeki nizinne odznaczają się większą regularnością stanów i przepływów wody niż rzeki górskie.

W górach, na stromo nachylonych stokach, wody opadowe spływają szybko po powierzchni, co powoduje często gwałtowne wezbrania wód i powodzie. Roztopy wiosenne, wcześniejsze na nizinach (marzec) i późniejsze w górach (kwiecień), są również przyczyną występujących okresowo wysokich stanów wód w rzekach.

Wysoki stan występuje zwykle na przełomie czerwca i lipca lub w lipcu. Związany jest on z charakterystycznym dla tej pory maksimum opadowym w górach. Wymienione zjawiska hydrograficzne składają się na reżim rzeki. Reżim (ustrój) polskich rzek zalicza się do śnieżno?opadowych.

W czasie zimy rzeki polskie ulegają zlodzeniu, którego nasilenie zależy od warunków pogodowych. Średni czas trwania zlodzenia rzek polskich wynosi od 70 dni w roku w dorzeczu Bugu i Narwi do około 10-20 dni w dorzeczu środkowej Odry i w dorzeczach rzek przymorskich. Obraz ten Zmienia jednak bardzo często odprowadzanie ciepłych wód technologicznie zakładów produkcyjnych.

Wody lądowe, jeziora

Do ważnych elementów sieci wodnej należą jeziora, których najwięcej jest w Polsce północnej, na obszarze ostatniego zlodowacenia. W porównaniu z Europą Polska należy do krajów mało zasobnych w jeziora. Największą jeziorność ma Finlandia.

Zasoby wodne jezior w Polsce wynoszą około 19,7 km3, przy czym około połowa tych zasobów jest zgromadzona na Pojezierzu Mazurskim, 36% na Pojezierzu Pomorskim, 12% na Pojezierzu Wielkopolskim, a pozostała część -- w jeziorach leżących na południe od linii zasięgu ostatniego zlodowacenia. W sumie jest w Polsce 9 tyś. jezior o powierzchni większej niż l ha oraz 28 jezior o powierzchni większej niż 1000 ha.

Do najważniejszych typów jezior należy zaliczyć:

- jeziora rynnowe - o wydłużonym kształcie, powstałe w wyniku erozji lodowcowej (np. Jeziorak, Gopło, Miedwie, Wigry, Hańcza),

- jeziora moreny denne - o dużych powierzchniach i urozmaiconych liniach brzegowych (np. Śniardwy, Mamry, Niegocin, Wielimie),

- jeziora wytopiskowe - oczka",

- jeziora krasowe - powstałe w miejscach zapadania się skał gipsowych i wapiennych (np. niektóre jeziora na Pojezierzu Łęczyńsko-Włodawskim),

- starorzecza (jeziora zakolowe) - powstałe w wyniku odcięcia meandrów od rzeki macierzystej,

- jeziora deltowe - będące fragmentami dawnych zatok morskich (Dalbie i Drużno),

- jeziora przybrzeżne - powstałe w wyniku odcięcia dawnych zatok (np. Wieko, Bukowo, Serbska),

- jeziora górskie - powstałe w wyniku działalności lodowców górskich, charakteryzujące się stromymi brzegami, owalnym kształtem i dużymi głębokościami. Dzielą się one zasadniczo na jeziora cyrkowe (karowe), powstałe na miejscu dawnych pól firnowych (Czarny Staw i Czarny Staw Gąsienicowy w Tatrach, Wielki Staw w Karkonoszach) oraz jeziora morenowe, powstałe w wyniku zatarasowania dolin wałami morenowymi (Morskie Oko, Toporowy Staw).

Geneza wielu jezior jest skomplikowana i dlatego trudno zaklasyfikować je do jednego tylko typu. Na przykład Łebsko i Gardno są prawdopodobnie pochodzenia lodowcowego, ale ich powstanie wiąże się z rozwojem Mierzei i ewolucją wybrzeża morskiego.

Ocenia się, że obecna łączna powierzchnia jezior położonych na obszarze młodoglacjalnym Polski stanowi jedynie ok. 25% ich powierzchni pierwotnej.

Kanały rzeczne


Niektóre rzeki połączone są kanałami. Najstarszy, oddany do użytku Jaszcze w 1840 roku, jest w Polsce Kanał Augustowski. Podobnie jak Kanał Elbląski jest on wykorzystywany przede wszystkim do celów turystycznych. Innym celom służy Kanał Gliwicki i Bydgoski (transport towarów Odrą z Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego do portów Szczecin - Świnoujscie oraz połączenie systemów rzecznych Wisły i Odry). Kanał Wieprz - Krzna reguluje stosunki wodne obszarów rolniczych. Zbudowano z myślą o melioracji Pojezierza Łęczyńsko - Włodawskiego.

Kategoria: Moje artykuły | Dodał: kolo (2013-07-04)
Wyświetleń: 2023 | Rating: 4.0/1
Liczba wszystkich komentarzy: 0
Imię *:
Email *:
Kod *:
Kategorie sekcji
Mini-czat
Statystyki

Ogółem online: 1
Gości: 1
Użytkowników: 0
Formularz logowania
 Statystyki