Witaj, Gość
Główna » Artykuły » Moje artykuły

ROZMIESZCZENIE CHOWU ZWIERZĄT NA SWIECIE

Zróżnicowanie rozmieszczenia chowu zwierząt gospodarskich na świecie

Hodowla zwierząt przynosi nam wiele korzyści. W odróżnieniu od roślin uprawnych na ich rozmieszczenie wpływają również czynniki społeczne i kulturowe. W tym module zwrócimy na nie szczególną uwagę, nie tracąc z oczu zalet i wad chowu i hodowli.

Na zdjęciu koń arabski maści kasztanowej w ruchu. Koń na pysku ma kantar. Obok biegnie trener, trzymając konia na lonży. Koń biegnie po piaszczystym podłożu. W tle krzewy i drzewa.

Kwestura – klacz czystej krwi arabskiej ze stadniny w Michałowie, która osiągnęła rekordową cenę 1,125 mln euro na aukcji w Janowie Podlaskim

Już wiesz

  • jakie zwierzęta zaliczamy do zwierząt hodowlanych;

  • czym jest piramida pokarmowa;

  • gdzie mieszkają muzułmanie i hinduiści.

Nauczysz się

  • odróżniać chów od hodowli;

  • wyjaśniać, w jaki sposób cechy środowiska wpływają na chów zwierząt;

  • opisywać uwarunkowania kulturowe chowu zwierząt;

  • wskazywać rozmieszczenie głównych zwierząt hodowlanych na świecie.

1. Chów a hodowla

W codziennym życiu terminy chów i hodowla używane są zamiennie, ale omawiając zagadnienia chowu i hodowli w geografii ekonomicznej, powinno się je odróżniać. Chów to stworzenie zwierzętom optymalnych warunków do życia i rozmnażania. Trzyma się je w pomieszczeniach lub na dworze, karmi, dba o czystość i bezpieczeństwo, by mieć z nich różnego rodzaju pożytki, jak np. mleko, jaja czy wełnę. Z kolei hodowla to wysiłki nakierowane na uzyskanie pożądanych cech zwierzęcia, np. dużej masy, szybkiego jej przyrostu, szczególnej gęstości wełny czy dużej mleczności. Hodowla nie jest możliwa bez odpowiedniego chowu.

Ludzie udomowili kilkadziesiąt gatunków zwierząt, rozwijając pożądane cechy, np. większą ilość mięsa, mleka, bardziej gęstą sierść itp. Niektóre gatunki są hodowane ze względu na szczególnie rozwinięte zmysły, np. psy, ale także dla przyjemności lub sportu, np. gołębie pocztowe czy sokoły. Pewne gatunki łączą kilka pożytecznych cech.

Polecenie 1

Gołębie ozdobne to wynik chowu czy hodowli? Uzasadnij odpowiedź.

Na ilustracji bydło szkockie na górskim pastwisku. W tle skaliste góry o płaskich szczytach skąpo porośnięte trawą. Na pierwszym planie dwie krowy. Krowa z lewej strony leży, z prawej stoi. Zwierzęta umaszczone ciemnobrązowo, mają bardzo długą sierść. Na głowie wielkie ostre rogi o dużej rozpiętości.

Zwierzęta tej rasy nie potrzebują pomieszczeń, ponieważ cały rok przebywają na pastwiskach

Polecenie 2

Bydło przedstawione na powyższej ilustracji jest chowane w sposób intensywny czy ekstensywny? Uzasadnij odpowiedź.

2. Chów bydła

Dzięki bydłu mamy mleko i jego liczne przetwory, a także mięso i skórę. Z kości, chrząstek, resztek skóry, ścięgien, rogów i kopyt uzyskujemy żelatynę.
Na świecie chowa się ok. 1,5 mld sztuk bydła na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Antarktydy. Wymagane warunki klimatyczne to umiarkowana lub wysoka temperatura i dostateczna ilość wody. Przy wysokiej temperaturze powietrza zwierzęta wypijają nawet 100 litrów wody dziennie. Jest ona ponadto potrzebna do wzrostu roślin na pastwiskach lub polach z roślinami pastewnymi. Dodatkowo, ponieważ duże zwierzęta odżywiają się mało kalorycznymi roślinami, niezbędne są rozległe obszary pastwisk.
W Afryce ograniczeniem obszarów chowu bydła na terenach wilgotnych jest występowanie muchy tse‑tse, która przenosi pasożyty wywołujące śpiączkę.

Ilustracja przedstawia mapę świata. Wody zaznaczono kolorem niebieskim. Na mapie za pomocą czerwonych kropek przedstawiono rozprzestrzenienie chowu bydła. Jedna kropka oznacza dwa miliony sztuk bydła. Największe zagęszczenie kropek jest w Indiach i zachodniej części Ameryki Południowej, nieco mniejsze zagęszczenie kropek jest w środkowej części Ameryki Północnej, Europie, wschodniej Afryce, wschodniej Azji i wschodniej Australii. Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne co dwadzieścia stopni.Po lewej stronie mapy objaśniono znak kropki użyty na mapie.

Wielkość i rozmieszczenie chowu bydła na świecie

Państwa z największym pogłowiem przedstawia tabela.

Państwa z największą liczbą sztuk bydła na świecie w 2012 roku wg FAO
Państwo Wielkość pogłowia (mln)
Indie 218
Brazylia 211
Chiny 115
Stany Zjednoczone 91
Etiopia 54
Argentyna 48
Sudan (przed podziałem) 42
Pakistan 37
Meksyk 32

Państwem o największym pogłowiu bydła są Indie, co może wydawać się paradoksem, jako że dominującą religią jest tam hinduizm. Wiara w reinkarnację i wcielanie się duszy w coraz wyższe w hierarchii postacie wyklucza zabijanie zwierząt, w przeciwnym razie przerwana zostałaby sansara, czyli wędrówka duszy i oddalenie zjednoczenia się z absolutem. Bydło w Indiach daje sporo pożytków. Mleko jest źródłem zwierzęcego białka, wysuszone odchody służą jako paliwo, a zwierzęta, zjadając odpadki, oczyszczają z nich wsie i miasta. Ponadto korzysta się z ich siły, a po śmierci ze skór.

Na zdjęciu trzy białe krowy leżące na tle kamiennej ściany. Krowy ozdobione są girlandami ze złocistych papierków lub skrawków materiału, które mają powieszone na szyjach. Na całym ciele namalowane żółtą i brązową farbą niewielkie plamki.

Krowy uważane przez Hindusów za święte są w czasie święta Diwali pięknie zdobione przez swych opiekunów

Pozostałe kraje traktują bydło przede wszystkim jako źródło mięsa i mleka. W krajach wysoko rozwiniętych wykorzystuje się rasy mięsne i mleczne. Pierwsze pasą się na pastwiskach i po osiągnięciu pożądanej wielkości są przewożone do rzeźni. Jest to przykład rolnictwa ekstensywnego. Drugie po ocieleniu trzyma się w oborach, ponieważ wymagają regularnego dojenia. Inwestycje w maszyny, pasze, opiekę weterynaryjną wskazują na gospodarowanie w sposób intensywny.
Farmy mleczne są typowe dla obszarów gęsto zaludnionych ze względu na duży rynek zbytu na produkty mleczne i małą trwałość mleka, które musi być szybko przetworzone.

Na zdjęciu krowa rasy błękitnej belgijskiej (Witblauw). Stoi na zielonej trawie, w tle drzewa. Umaszczenie krowy białe niewielkie ciemniejsze, srebrzyste plamy na grzbiecie. Masywna budowa ciała, widoczne wyraźne mięśnie, zwłaszcza w okolicach zadu.

Krowa rasy belgijskiej błękitnej, typowo mięsnej

Ilustracja przedstawia krowy rasy mięsnej na przestronnym pastwisku. Daleko w tle las.

Bydło ras mięsnych wymaga przestronnych pastwisk

Na zdjęciu krowa o umaszczeniu czarno-białym. Głowa niezbyt długa na cienkiej szyi, tułów wydłużony. Długie nogi. Wymię ma cztery długie strzyki. Krowa stoi na trawie, w trawie kwitną mlecze. W tle las.

Typowo mleczna, holsztyno-fryzyjska rasa bydła

Na zdjęciu krowy w nowoczesnej oborze. Każda stoi w osobnym kojcu. Wszystkie mają podłączone do wymion urządzenia do dojenia mleka.

W krajach rozwiniętych krowy mleczne chowa się najczęściej w nowoczesnych, zmechanizowanych, zamkniętych oborach

3. Chów trzody chlewnej

Niemal miliard sztuk trzody chlewnej na świecie chowa się prawie wyłącznie ze względu na mięso i tłuszcz. Skóra, szczecina i kości są produktem ubocznym.
Trzoda chlewna to zwierzęta wszystkożerne, więc łatwe w utrzymaniu. Jeśli jednak chcemy mieć mięso wysokiej jakości, musimy je żywić paszą wartościową. Ich ciąża trwa niecałe 4 miesiące, więc lochy mogą się prosić dwa razy w roku, a 10 prosiąt w miocie nie jest dużą liczbą. Dodatkowo prosięta szybko przybierają na wadze, w wieku 6 miesięcy mogą osiągnąć 100 kg.

Na zdjęciu locha z prosiętami. Leży na wyściółce ze słomy. Przy wymionach dziesięć różowych prosiąt. Niektóre mają czarne łatki. Koło głowy matki dwa prosięta. Locha na w uchu żółte kolczyki z numerem.

Locha z prosiętami

Polecenie 3

Dowiedz się z dowolnego źródła i wyjaśnij, jaka jest różnica między warchlakiem a tucznikiem.

Ilustracja przedstawia mapę świata. Wody zaznaczono kolorem niebieskim. Na mapie za pomocą czerwonych kropek przedstawiono rozprzestrzenienie chowu trzody chlewnej. Jedna kropka oznacza dwa miliony sztuk trzody chlewnej. Największe zagęszczenie kropek jest we wschodniej części Azji, dużo mniejsze zagęszczenie kropek jest we wschodniej części Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz w Europie.Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne co dwadzieścia stopni.Po lewej stronie mapy objaśniono znak kropki użyty na mapie.

Wielkość i rozmieszczenie chowu trzody chlewnej na świecie

Państwa z największym pogłowiem trzody chlewnej na świecie w 2012 roku wg FAO
Państwo Wielkość pogłowia (mln)
Chiny 466
Stany Zjednoczone 66
Brazylia 39
Niemcy 28
Wietnam 26
Hiszpania 25
Rosja 17
Meksyk 16
Francja 14
Kanada 13

Około połowy światowego pogłowia trzody chlewnej znajduje się w Chinach. Wynika to z wielkiego zapotrzebowania na żywność, łatwej hodowli i możliwości trzymania zwierząt w chlewach. Nie ma tam także żadnych ograniczeń kulturowych.
Ponad 180 mln sztuk trzody chlewnej chowanych jest w Europie z podobnych powodów. Europejskie dziedzictwo kulturowe obu Ameryk powoduje, że jest tam ok. 160 mln sztuk trzody chlewnej. Jednocześnie na całą Afrykę przypadają 33 mln.

Przyczyn stosunkowo niewielkiego pogłowia trzody na kontynencie afrykańskim i Bliskim Wschodzie jest kilka. Świnie mają słabo rozwiniętą termoregulację, dlatego przed wysoką temperaturą chronią się w wodzie lub dużo częściej w błocie, a na znacznych obszarach Afryki deficyt wody występuje choćby okresowo. Wieprzowina zawiera więcej tłuszczu niż wołowina, przez co łatwo się psuje. To najprawdopodobniej praprzyczyna zakazu jedzenia wieprzowiny przez wyznawców judaizmu i później islamu. Zatrucie zepsutym mięsem skutkowało biegunką i odwodnieniem, co na terenach gorących i suchych było bardzo niebezpieczne dla życia.
Ponieważ dużą część północnej i wschodniej Afryki oraz południowo‑zachodnią Azję zamieszkują muzułmanie, trzody chlewnej tam nie ma.

4. Chów owiec i kóz

Częściową alternatywą dla chowu bydła i trzody chlewnej są owce i kozy. Jako zwierzęta mniejsze potrzebują mniej paszy. Co więcej, zadowalają się paszą niskiej jakości. Swobodnie poruszają się po trudnym terenie, łatwo tolerują suszę i wysokie temperatury. Można z nich uzyskać wełnę, mleko oraz mięso.

Na zdjęciu owca z trzema jagniętami. Biegają po trawie.

Owca brytyjskiej rasy romney z trojaczkami

Na zdjęciu dwie kozy. Biała sierść, duże rogi. W tle ogrodzenie.

Para kóz domowych

Światowe stado owiec to ponad 1,1 mld sztuk, a kóz prawie 1 mld. Głównych hodowców pokazuje tabela 3.

Państwa z największą liczbą owiec i kóz na świecie w 2012 roku wg FAO
Państwo Wielkość pogłowia owiec (mln) Państwo Wielkość pogłowia kóz (mln)
Chiny 187 Chiny 185
Indie 75 Indie 160
Australia 75 Pakistan 63
Sudan (przed podziałem) 53 Nigeria 58
Iran 49 Bangladesz 55
Nigeria 39 Sudan (przed podziałem) 44
Wielka Brytania 32 Kenia 29
Nowa Zelandia 31 Etiopia 24
Pakistan 28 Iran 24
Etiopia 25 Mali 18

Ilustracja przedstawia mapę świata.

Kraje przodujące na świecie w chowie kóz i owiec

Polecenie 4

Dowiedz się z dowolnego źródła, z chowu jakich zwierząt uzyskujemy moher i kaszmir.

Spośród 14 państw, których nazwy widnieją w tabeli, tylko 3 należą do wysoko rozwiniętych. Z jednej strony dowodzi to łatwości chowu, z drugiej niskiej opłacalności. Nie wolno jednak zapomnieć o uwarunkowaniach środowiskowych: górach i wyżynach, suchym i zimnym albo suchym i gorącym klimacie.

Wielka Brytania, Nowa Zelandia, a przede wszystkim Australia to wielcy hodowcy owiec na wełnę. Popyt na baraninę ogranicza się głównie do rynków lokalnych. Dlatego światowy handel wołowiną i wieprzowiną to ok. 7‑8 mln ton, a baraniną ok. 0,75 mln t, czyli 10 razy mniej.

5. Chów innych zwierząt

Konie są chowane i hodowane głównie na trawiastych obszarach (stepach, preriach, pampach) Azji Środkowej oraz obu Ameryk. Największe pogłowie tych zwierząt występuje w Stanach Zjednoczonych, Chinach, Meksyku, Brazylii i Argentynie. Kiedyś chowane głównie jako środek transportu i siła pociągowa, a także dla mięsa, mleka, skóry i włosia, obecnie coraz częściej hodowane są dla potrzeb rekreacyjnych i sportowych w specjalistycznych stadninach. Postępująca mechanizacja prac polowych powoduje stały spadek znaczenia koni w rolnictwie.

Na zdjęciu biały budynek. Drzwi łukowe ciemnobrązowe. Nad drzwiami napis Stadnina Koni w Janowie Podlaskim, data tysiąc osiemset siedemnaście i orzeł. Po obu stronach drzwi po dwa łukowe okna w brązowych ramach. Po obu stronach wejścia trawniki i dwa przystrzyżone drzewa.

Stadnina koni arabskich w Janowie Podlaskim

Na zdjęciu koń arabski maści kasztanowej w ruchu. Koń na pysku ma kantar. Obok biegnie trener, trzymając konia na lonży. Koń biegnie po piaszczystym podłożu. W tle krzewy i drzewa.

Kwestura – klacz czystej krwi arabskiej ze stadniny w Michałowie, która osiągnęła rekordową cenę 1,125 mln euro na aukcji w Janowie Podlaskim

Innym zwierzęciem wykorzystywanym jako środek transportu (najczęściej jako zwierzę juczne, trochę rzadziej jako pociągowe czy wierzchowe) jest osioł. Ceniony głównie ze względu na małe wymagania pokarmowe, odporność na brak wody i wysoką temperaturę. Z osłów pozyskuje się mięso (salami), mleko i skóry. Podobnie jak w przypadku koni ich pogłowie systematycznie spada, a główne obszary hodowli to północna część Afryki (Etiopia, Egipt) oraz południowe tereny Azji (Chiny, Pakistan), a także południowa część Ameryki Północnej (Meksyk).

Na zdjęciu wypas koni na mongolskim stepie. Z lewej strony stado koni, ośrodku pasterz na koniu, z prawej strony klacz ze źrebakiem. Na pierwszym planie step, krótka trawa. Niebo zachmurzone.

Wypas koni na mongolskim stepie

Na zdjęciu osioł. Na grzbiecie ma przytroczone sznurkiem bagaże. Na szyi i na zadzie ma ozdoby z wełny, kolorowe pomponiki. Teren górzysty, kamienisty, w tle pojedyncze zarośla.

Osioł wykorzystany do transportowania bagażu (Oman)

Oprócz zwierząt chowanych i hodowanych dość powszechnie na świecie niektóre gatunki są typowe tylko dla mniejszych obszarów.
Na terenach suchych będą to wielbłądy: dromadery w Afryce i Azji Południowo‑Zachodniej, baktriany w Azji Środkowej.

Na zdjęciu stado pięciu dromaderów. Osobniki dorosłe i młode. Mają różne umaszczenie, jasnobeżowe do ciemnobrązowego. Na grzbiecie jeden garb, niezbyt długa cienka szyja, mała głowa. Idą po żwirowym terenie. W tle skąpe suche pojedyncze kępy traw.

Dromadery

Na zdjęciu wielbłąd dwugarbny. Umaszczenie ciemnobrązowe, dwa garby, gruba szyja. Stoi na terenie porośniętym wypaloną słońcem trawą.

Baktrian

W Andach zwierzęciem wykorzystywanym podobnie jak wielbłądy jest lama, a na dalekiej północy renifer. W wielu krajach hoduje się muły – krzyżówki osła i konia.

Na zdjęciu dwie lamy, jasnobeżowa i ciemniejsza ruda. Stoją na terenie porośniętym wypaloną słońcem trawą, w tle pasą się trzy owce. Dalej teren pokryty skałami.

Lama

Na zdjęciu renifer. Jest koloru szarobrązowego. Ma gęste owłosienie z długą białą grzywą na szyi. Ma okazałe poroże półkoliście zakrzywione i zakończone rozgałęzieniami. Stoi na pierwszym planie w terenie pokrytym karłowatą krzaczastą roślinnością. W tle duże połacie lasów i teren górzysty.

Renifer

Na zdjęciu ciemnoskóry jeździec na mule. Muł jest koloru ciemnobrązowego. Kolorowy dywanik z kawałków tkanin na grzbiecie muła. Muł idzie poboczem asfaltowej drogi. Z drugiej strony drogi brak pobocza, gdyż jest tam zbocze góry.

Jeździec na mule

Warto pamiętać, że chowa się i hoduje nie tylko duże ssaki. Procesy te obejmują również na przykład małe ssaki futerkowe, ptaki, gady, a nawet bezkręgowce. O ile do chowu i hodowli pszczół jesteśmy przyzwyczajeni, to chów owadów jadalnych jest dla nas nadal bardzo egzotyczny. Liczne gatunki są jednak od dawna wykorzystywane w kuchni azjatyckiej, a coraz częściej też w europejskiej.

Na zdjęciu krokodyle w wodzie. Leżą gęsto jeden na drugim. Zbiornik wodny ma murowane wysokie brzegi.

Chów krokodyli przynosi pierwsze zyski po 3-4 latach

Na zdjęciu stado strusi. Na pierwszym planie stoją trzy osobniki. Długa szara szyja, brązowe pióra na tułowiu. W tle leży i chodzi więcej zwierząt. Teren ogrodzony, podłoże piaszczyste. Za ogrodzeniem zielona trawa. W tle drzewa.

Strusie chowa się dla mięsa, jaj, piór, a także tłuszczu, który jest podstawą wyrobu kosmetyków

Ciekawostka

W 2013 roku nagrodę Ig Nobla (Antynobla) otrzymali badacze, którzy odkryli, że im dłużej krowa leży, tym większe jest prawdopodobieństwo, że wstanie, ale że odwrotnej zależności nie ma.

Podsumowanie

  • Hodowla oznacza pracę nad rozwojem pożądanych cech zwierzęcia, a chów – stworzenie mu korzystnych warunków do życia.

  • Chów bydła mięsnego wymaga dużych przestrzeni na pastwiskach i wody i nosi nazwę chowu ekstensywnego, bydło mleczne natomiast jest najczęściej chowane w specjalnych oborach – to chów intensywny.

  • W Indiach hinduiści nie jedzą mięsa, ale korzystają z obecności największego pogłowia bydła na świecie.

  • Około połowa trzody chlewnej na świecie żyje w Chinach.

  • Trzodę chlewną najczęściej chowa się intensywnie.

  • Ograniczeniem rozmieszczenia trzody chlewnej na świecie są względy religijne – muzułmanie i żydzi nie jedzą wieprzowiny.

  • W trudnych warunkach środowiskowych (wysoka temperatura, trudny dostęp do wody) dobrze sprawdza się chów owiec i kóz.

Kategoria: Moje artykuły | Dodał: kolo (2019-03-13)
Wyświetleń: 104 | Rating: 0.0/0
Liczba wszystkich komentarzy: 0
Imię *:
Email *:
Kod *:
Kategorie sekcji
Mini-czat
Statystyki

Ogółem online: 1
Gości: 1
Użytkowników: 0
Formularz logowania
 Statystyki