Witaj, Gość
Główna » Artykuły » Moje artykuły

POŁOŻENIE EUROPY

Położenie Europy. Charakterystyczne cechy rzeźby powierzchni

Zaczynamy poznawać Europę – kontynent tworzący z Azją jeden wielki blok kontynentalny. Od wieków Europa była jednak uznawana za odrębną część świata. Nazwa naszego kontynentu wywodzi się z greckiego mitu opowiadającego historię Europy – córki króla Agenora władającego Fenicją. Odszukaj w źródłach informacje o tym micie. Spróbuj wyjaśnić, co oznaczają nazwy: Europa i Azja.

Na zdjęciu dziecko wskazuje patyczkiem na globusie Wyspy Brytyjskie. Druga, niewidoczna na zdjęciu osoba, palcem wskazuje miejsce w centrum Europy. Globus jest bardzo duży, stoi na dworze, z tyłu drzewa.

 

Już wiesz

  • jak wykorzystać mapę hipsometryczną do określenia położenia i odczytywania nazw własnych obiektów geograficznych;

  • jak określa się położenie geograficzne obiektów na Ziemi;

  • jakie są elementy środowiska przyrodniczego.

Nauczysz się

  • określać położenie geograficzne Europy oraz wielkość jej powierzchni;

  • odczytywać nazwy głównych form rzeźby powierzchni oraz nazwy głównych elementów linii brzegowej z mapy hipsometrycznej Europy;

  • podawać argumenty przemawiające za wydzieleniem Europy z Eurazji oraz wskazywać przebieg umownej granicy między Europą a Azją;

  • dokonywać podziału Europy na megaregiony (regiony fizycznogeograficzne).

1. Położenie geograficzne Europy

fullscreen

 

Ćwiczenie 1

Położenie geograficzne Europy na świecie

 

Korzystając z powyższej mapy, wskaż, które stwierdzenia opisujące położenie geograficzne Europy na świecie są prawdziwe, a które fałszywe.

 

PrawdaFałsz

  • Europa jest mniejsza od Azji około 4 razy.
     
  • Europa jest najmniejszym kontynentem na świecie.
     
  • Europa w całości leży na półkuli północnej.
     
  • Europę oblewają od północy wody Oceanu Arktycznego, od zachodu i południa wody Oceanu Atlantyckiego oraz morza przybrzeżne i śródziemne będące odnogami tych oceanów.
     
  • Europę przecina południk 0°; większa część lądu leży na półkuli wschodniej, a mniejsza na półkuli zachodniej.
     
  • Prawie cała Europa leży w umiarkowanych szerokościach geograficznych (N).
     

Polecenie 1

Korzystając z poniższej mapy oblicz z dokładnością do 1' rozciągłość równoleżnikową i południkową lądowej części Europy. Rozciągłość południkową podaj także w kilometrach przyjmując, że długość 1° łuku południka mierzy 111,2 km.

Na ilustracji mapa hipsometryczna Europy z zaznaczonymi skrajnymi punktami. W każdym z czterech punktów zdjęcie krajobrazu. Na północy Przylądek Nordkyn – skalista góra pozbawiona roślinności. Na wschodzie ujście Bajdaraty – rzeka pokryta lodem, statek. Na południu Przylądek Marroqui – piaszczysty brzeg, betonowe wzmocnienia. Na zachodzie – Przylądek Roca, latarnia morska na skalistym klifie.

 

2. Europa – odrębna część świata

Można powiedzieć, że Europa jest wysuniętym ku Oceanowi Atlantyckiemu wielkim półwyspem Eurazji. Jednakże już w starożytności uznawano ją za odrębną część świata. Za rozdzieleniem na dwa kontynenty przemawiają olbrzymie różnice cech środowiska przyrodniczego, odmienna historia i zróżnicowanie kulturowe. To w czasach starożytnych wytyczono wschodnią – lądową – granicę Europy. Biegła od Hellespontu (dzisiaj jest to Cieśnina Dardanele) aż do rzeki Don. Wyznaczenie dalszej części umownej granicy oddzielającej Europę od Azji nastąpiło dopiero w XVIII wieku i na początku XIX wieku. Wówczas to przesunięto granicę ku pasmu gór Ural i rzece o tej samej nazwie. Przebieg umownej granicy między Europą a Azją przedstawia poniższa rycina.

fullscreen

 

Cechą wyróżniającą Europę wśród wszystkich kontynentów jest urozmaicona – bardzo dobrze rozwinięta linia brzegowa z dużą liczbą mórz wewnętrznych i mórz przybrzeżnych, półwyspami, wyspami i zatokami. Przy stosunkowo niewielkiej powierzchni linia brzegowa Europy ma aż 37 900 km długości.

Polecenie 2

Na mapie na wybranych elementach linii brzegowej Europy będą pojawiały się liczby. W tabeli obok wyświetli się termin geograficzny. Twoje zadanie polega na utworzeniu pełnej nazwy geograficznej. Możesz korzystać z mapy na ekranie lub z mapy w atlasie.

fullscreen

 

3. Europa – charakterystyczne cechy rzeźby powierzchni

Przeczytaj instrukcję, która pomoże ci odczytać treść mapy hipsometrycznej Europy.
Mapy hipsometryczne przedstawiają ukształtowanie terenu; wysokości bezwzględne ukazano na nich za pomocą skali barw.

  1. Jako pierwsza pojawi się mapa hipsometryczna Europy bez nazw. Zwróć uwagę:

    1. jaki kolor i jego odcienie przeważają na mapie;

    2. jak układają się niziny, wyżyny i łańcuchy górskie w Europie.

  2. Następnie zostaną nałożone nazwy własne wielkich form ukształtowania terenu – najpierw nizin, potem wyżyn, następnie łańcuchów górskich. Gdy nazwy będą się pojawiały, odczytuj je głośno.

  3. Na końcu zostaną zaznaczone wybrane punkty wysokościowe. Odczytaj nazwę i wysokość najwyżej i najniżej położonego punktu w Europie.

fullscreen

 
  1.  

Ćwiczenie 2

Ukształtowanie Europy

 

Uzupełnij puste miejsca.

 

Europa jest kontynentem o zróżnicowanej rzeźbie powierzchni. Przeważają jednak tereny  zajmujące aż 73,7% powierzchni. Średnia wysokość lądu europejskiego wynosi 290 m n.p.m. Wielkie formy ukształtowania terenu są ułożone  . Jedynym łańcuchem górskim o południkowym przebiegu są góry  leżące na wschodniej granicy Europy.Najwyższym szczytem jest  o wysokości 4810 m n.p.m. leżący w  . Najniżej położonym obszarem jest depresja na Nizinie Nadkaspijskiej  p.p.m.

4. Podział Europy na wielkie regiony fizycznogeograficzne

Europa jest stosunkowo niewielkim kontynentem, ale w poszczególnych jej obszarach zaznaczają się wyraźne różnice elementów środowiska przyrodniczego. To zróżnicowanie stało się podstawą wydzielenia 4 wielkich regionów fizycznogeograficznych. Są nimi: Europa Północna, Europa Zachodnia, Europa Wschodnia i Europa Południowa.

Ilustracja przedstawia mapę hipsometryczną Europy. W obrębie lądów występują obszary w kolorze zielonym, żółtym, pomarańczowym i czerwonym. Morza zaznaczono kolorem niebieskim. Na mapie opisano nazwy półwyspów, wysp, nizin, wyżyn i pasm górskich, mórz, zatok, rzek i jezior. Oznaczono i opisano główne miasta. Oznaczono czarnymi kropkami i opisano szczyty górskie. Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Podano współrzędne geograficzne skrajnych punktów: zachód – Przyl. Roca 9°27’ W, południe – Przyl. Marroqui 35°58’ N, północ – Przyl. Nordkyn 71°08’ N, wschód – Ujście Bajdaraty 68°14’ E. Czerwonymi liniami oddzielono wielkie regiony fizycznogeograficzne: Europa Północna, Europa Zachodnia, Europa Południowa, Europa Wschodnia. Mapa zawiera południki i równoleżniki, dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne co dziesięć stopni.

Ukształtowanie powierzchni Europy i podział na regiony fizycznogeograficzne. Mapa ta pokazuje granice Europy na Oceanie Atlantyckim i morzach. Zauważ, że wyspa Kreta należy do Europy, a Cypr już do Azji

Ćwiczenie 3.1

 

 

 

Do tego regionu należy Półwysep Skandynawski wraz z nasadą nazywaną Międzymorzem Fińsko-Karelskim oraz wyspy na Oceanie Arktycznym i w północno-wschodniej części Oceanu Atlantyckiego, największą z nich jest Islandia. 
Region  .

Ćwiczenie 4.1

 

 

 

Cały region zajmuje Nizina Wschodnioeuropejska będąca wielkim równinnym obszarem o średniej wysokości 170 m n.p.m. Wschodnią granicą jest południkowo biegnący łańcuch gór Ural, na południu leży Półwysep Krymski. 
Region  .

Ćwiczenie 5.1

 

 

 

Główny trzon regionu stanowią trzy rozległe, równoleżnikowo ułożone obszary: Niż Środkowoeuropejski, pas starszych zrębowych gór, wyżyn i obniżeń zwanych basenami oraz pas młodszych gór fałdowych: Pirenejów, Alp i Karpat. Na zachodzie regionu leżą Wyspy Brytyjskie. 
Region  .

Ćwiczenie 6.1

 

 

 

Do tego regionu należą trzy wielkie półwyspy: Iberyjski, Apeniński i Bałkański oraz wyspy na Morzu Śródziemnym z wyjątkiem Cypru. 
Region  .

Podsumowanie

  • Europa jest umownie wyodrębnioną częścią Eurazji, stanowi jej wielki półwysep o bardzo zróżnicowanym ukształtowaniu powierzchni i bardzo dobrze rozwiniętej (urozmaiconej) linii brzegowej.

  • Europa jest szóstym co do wielkości kontynentem, ma powierzchnię 10,5 mln km². Jej zdecydowana część leży na półkuli północnej w umiarkowanych szerokościach geograficznych, jedynie północne krańce sięgają poza koło podbiegunowe.

  • Europa dzieli się na 4 wielkie regiony fizycznogeograficzne: Europę Północną, Europę Wschodnią, Europę Zachodnią, Europę Południową.

Praca domowa

Polecenie 3.1

Odczytaj na mapie w atlasie nazwy i współrzędne geograficzne skrajnych punktów na lądzie europejskim. Zapisz odczytane nazwy i współrzędne.

Polecenie 3.2

Wyjaśnij, dlaczego wydziela się Europę z Eurazji, mimo że tworzą one jeden blok kontynentalny.

Polecenie 3.3

Posługując się różnymi źródłami informacji, wyjaśnij terminy: ekumenasubekumenaanekumena.

Polecenie 3.4

Oblicz, jaki procent wszystkich lądów na Ziemi stanowi powierzchnia Europy. Przedstaw obliczenia.

Słowniczek

regionalizacja fizycznogeograficzna, czyli krajobrazowa

rodzaj naukowego podziału jakiegoś obszaru i wyróżnienie w nim pewnych jednostek terytorialnych o podobnych cechach wynikających z ich położenia geograficznego

region fizycznogeograficzny

określony teren posiadający nazwę własną, odróżniający się od otaczających go obszarów zespołem cech przyrodniczych i położeniem geograficznym

Kategoria: Moje artykuły | Dodał: kolo (2019-03-14)
Wyświetleń: 208 | Rating: 0.0/0
Liczba wszystkich komentarzy: 0
Imię *:
Email *:
Kod *:
Kategorie sekcji
Mini-czat
Statystyki

Ogółem online: 1
Gości: 1
Użytkowników: 0
Formularz logowania
 Statystyki