Witaj, Gość
Główna » Artykuły » Moje artykuły

CZYNNIKI KLIMATOTWÓRCZE

Czynniki klimatotwórcze

Jeżeli w najbliższym roku temperatura powietrza pewnej nocy spadnie do -38°C, to jeszcze nie będzie oznaczało, że zaczęła się epoka lodowcowa. Jeśli natomiast pewnego dnia wzrośnie do 38°C, to nie będzie znak, że nastąpiło zapowiadane ocieplenie klimatu. Co to wobec tego jest klimat?

Kliknij, aby uruchomić podglądNa zdjęciu szeroka rzeka, kamienisty brzeg. Na drugim brzegu gęsty las liściasty. Na niebie czarne deszczowe chmury. Niemal jednolita warstwa, całkowicie zasłaniająca niebo. To nimbostratusy. Jedynie w oddali prześwituje niebieskie niebo.

 

Już wiesz

  • jakie jest znaczenie nachylenia osi ziemskiej dla zróżnicowania oświetlenia kuli ziemskiej;

  • w jaki sposób ruch obiegowy Ziemi wiąże się ze zmiennością pór roku;

  • jak cyrkulacja atmosfery wpływa na klimat różnych obszarów kuli ziemskiej.

Nauczysz się

  • rozróżnać składniki pogody i oceniać ich znaczenie;

  • przeprowadzać proste pomiary meteorologiczne;

  • interpretować obserwacje i pomiary składników pogody;

  • oceniać znaczenie czynników geograficznych dla klimatu;

  • odczytywać i interpretować wykresy klimatyczne.

1. Co to jest pogoda, a co to klimat?

Pogoda jest stanem atmosfery w danym miejscu i czasie, określanym przez jej składniki (elementy).
Zaliczamy do nich:

  • temperaturę powietrza,

  • ciśnienie atmosferyczne,

  • wilgotność,

  • opady i osady atmosferyczne,

  • prędkość i kierunek wiatru,

  • zachmurzenie,

  • natężenie promieniowania słonecznego,

  • zjawiska atmosferyczne.

Klimat natomiast to charakterystyczny dla danego obszaru zespół zjawisk i procesów atmosferycznych (czyli warunków pogodowych), kształtujący się pod wpływem właściwości fizycznych i geograficznych tego obszaru, określony na podstawie wyników wieloletnich obserwacji i pomiarów meteorologicznych w okresie przynajmniej 30 lat. Obrazują go elementy (składniki) klimatu, które są takie same jak składniki pogody, ale odnoszą się do dłuższych okresów. Są to przykładowo:

  • średnia miesięczna lub roczna temperatura powietrza,

  • średni roczny lub miesięczny układ ciśnienia atmosferycznego,

  • rozkład wilgotności powietrza (roczny, miesięczny),

  • miesięczne lub roczne zachmurzenie,

  • średnia suma opadu rocznego,

  • średnia liczba dni w roku z opadem, mgłą, burzą itp.,

  • średni roczny lub sezonowy układ wiatrów.

Klimat określa się na podstawie wieloletnich, systematycznych pomiarów i obserwacji składników pogody. W Polsce dokonuje się ich na stacjach meteorologicznych. Częstość i terminy obserwacji są różne w zależności od rodzaju stacji. Na stacjach synoptycznych (pracujących dla potrzeb prognozowania pogody) wykonuje się je co godzinę, na stacjach klimatologicznych – trzy razy na dobę: o godzinie 7.00, 13.00 i 19.00 czasu środkowoeuropejskiego. Na niektórych stacjach stosuje się także ciągłe, całodobowe pomiary, wykorzystując do tego przyrządy elektroniczne, w tym rejestratory automatyczne. Temperaturę powietrza i temperaturę gleby mierzy się za pomocą kilku różnych termometrów, a mniej dokładny, ale ciągły pomiar temperatury zapewnia termograf. Ciśnienie powietrza mierzy barometr albo samopiszący barograf, wilgotność natomiast higrometrhigrograf. Ponadto używa się deszczomierzy, wiatromierzy i heliografów(wskazujących czas usłonecznienia). Stopień zachmurzenia nieba oraz szczególne zjawiska meteorologiczne (burza, tęcza itd.) są obserwowane przez pracowników stacji.

Kliknij, aby uruchomić podgląd

Na zdjęciu higrograf – żółta skrzynka w kształcie prostopadłościanu. Na bocznej ściance kwadratowy otwór. Wewnątrz skrzynki urządzenie samopiszące w kształcie walca. Igła rysuje poziomy wykres na obracającym się walcu.

Higrograf to przykład urządzenia samopiszącego. Zapis przebiegu wilgotności powietrza jest ciągły

Zdjęcie przedstawia heliograf w kształcie szklanej kuli. Kula zawieszona jest na metalowym ramieniu w kształcie półksiężyca. Szkło kuli to soczewka.

Heliograf składa się ze szklanej kuli pełniącej funkcję soczewki, skupiającej promienie słoneczne, i odpowiednich pasków papieru, na których wypalany jest ślad. Jego długość określa czas operowania Słońca z dokładnością do 6 minut (1/10 godziny)

Polecenie 1

Wyjaśnij, dlaczego twoim zdaniem na stacjach meteorologicznych dokonuje się pomiaru temperatury na wysokości 2 m nad powierzchnią gruntu, przy gruncie oraz w glebie.

Obserwacja 1

Kształcenie odpowiedzialności przy prowadzeniu badań przyrodniczych oraz systematyczności przy dokonywaniu obserwacji.

Określając rodzaj chmur, skorzystaj z poniższego atlasu.

Kliknij, aby uruchomić podgląd

Zdjęcie przedstawia chmury typu cirrocumulus. Wyglądem przypominają bardzo delikatną piankę na błękitnej wodzie.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu cirrostratus. Wyglądem przypominają drobne fragmenty białej waty porozciągane w różnych kierunkach.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu cirrus. Delikatne białe smugi, układające się jedna obok drugiej, równolegle do siebie. Błękitne niebo.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu altocumulus. Przypominają stado małych, śnieżnobiałych baranków biegnących jeden za drugim. W dolnej części fotografii stado baranków zagęszcza się.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu altostratus. Niebiesko-sine chmury zakrywają całe niebo.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu cumulonimbus. Olbrzymie, bardzo wysokie, gęste kłębowisko chmur. Przypomina obłok po wybuchu nuklearnym. Dominuje barwa śnieżnobiała. W lewa stronę ciemnieje, aż do koloru sinego.

 

Na zdjęciu szeroka rzeka, kamienisty brzeg. Na drugim brzegu gęsty las liściasty. Na niebie czarne deszczowe chmury. Niemal jednolita warstwa, całkowicie zasłaniająca niebo. To nimbostratusy. Jedynie w oddali prześwituje niebieskie niebo.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu stratus. Bezpostaciowe jak jednolita, gęsta mgła. Kolor szaroniebieski.

 

Zdjęcie przedstawia chmury typu stratocumulus. Gęsto obok siebie ułożone obłoki. Mają barwę od śnieżnobiałej do ciemnoszarej, a w niektórych miejscach nawet czarnej. Pędzą nisko nad łąkami i lasami, które mają kolor żółtobrązowy. Spomiędzy chmur Słońce oświetla powierzchnię ziemi. Pomiędzy chmurami widać błękitne niebo.

 
Co będzie potrzebne
  • notatnik lub zeszyt.

Instrukcja
  1. Przygotuj tabelę składającą się z pięciu kolumn opisanych: „data”, „zachmurzenie o 7.00”, „zachmurzenie o 13.00”, „zachmurzenie o 19.00” oraz „zjawiska meteorologiczne”. Tabela powinna mieć 8 wierszy. Najwyższy z opisem kolumn, a kolejne z datami siedmiu kolejnych dni obserwacji.

  2. Obserwacja zachmurzenia jest subiektywna i polega na ocenie przez obserwatora stopnia zachmurzenia w skali od 0/8 (brak chmur), przez na przyklad 4/8 (pół nieba pokryte chmurami), do 8/8 (pełne zachmurzenie).

  3. Przeprowadzając obserwacje zachmurzenia, spróbuj określić rodzaj chmur i zanotuj fakt oraz godzinę wystąpienia innych zjawisk meteorologicznych (opad, osad, mgła, zamieć, tęcza, burza itp.).

  4. Codziennie rano o 7.00 i wieczorem o 19.00 wychodź z domu na otwartą przestrzeń z widokiem na całe niebo; przeprowadź obserwacje i zanotuj wynik.

  5. Gdy jesteś w szkole, wyjdź z budynku szkoły w okolicach godziny 13.00 i przeprowadź obserwacje.

    Przykład
    Data Zachmurzenie o 7.00 Zachmurzenie o 13.00 Zachmurzenie o 19.00 Zjawiska meteorologiczne
    30.02.2019 6/8 (stratus) 8/8 (nimbostratus) 7/8 (stratus) śnieg 13.00‑16.00

Ciekawostka

Halo jest zjawiskiem optycznym obserwowanym wokół tarczy słonecznej lub księżycowej. Występuje w postaci świetlistej, kolorowej lub białej obwódki, a czasami fragmentu pierścienia o rozmiarze kątowym 22°. Kolorowe obwódki przypominają tęczę, gdzie kolorem wewnętrznym jest czerwony, a zewnętrznym fioletowy. Zjawisko powstaje w wyniku załamania i wewnętrznego odbicia światła w kryształach lodu znajdujących się w wysoko położonych chmurach pierzastych (najczęściej cirrostratus).

Kliknij, aby uruchomić podglądZdjęcie przedstawia mroźny zimowy dzień w terenie górzystym. Na pierwszym planie stoki górskie pokryte śniegiem. Kilka drzew iglastych pokrytych śniegiem. W tle, na niebie, biała tarcza słoneczna. Wokół tarczy ciemna obwódka kilkakrotnie szersza od średnicy tarczy słonecznej. Krawędź obwódki w kolorach tęczy. Poniżej słońca niebo pokryte chmurami. Chmury w kolorze pomarańczowym.

Halo wokół tarczy słonecznej

2. Od czego zależy klimat?

Klimat na kuli ziemskiej jest silnie zróżnicowany, w związku z czym geografowie badają czynniki, które mają na niego znaczący wpływ. Wyróżniono trzy grupy geograficznych czynników klimatotwórczych.

  1. Pierwsza z nich to czynniki strefowe – przede wszystkim szerokość geograficzna i związany z nią zróżnicowany strefowo dopływ promieniowania słonecznego. Mają one ogromny wpływ na klimat i przejawiają się w:

    1. strefowym zróżnicowaniu temperatury powietrza, uzyskującej najwyższe wartości w strefie międzyzwrotnikowej;

    2. globalnej cyrkulacji atmosferycznej, kształtującej układ ośrodków barycznych i strefy stałych wiatrów;

    3. strefowym zróżnicowaniu rocznych sum opadów.

  2. Druga grupa czynników klimatotwórczych to czynniki astrefowe. Zaliczamy do nich przede wszystkim:

    1. rozkład lądów i mórz, który silnie modyfikuje czynniki strefowe, powodując zmniejszenie amplitud temperatury nad powierzchnią wody i w jej pobliżu oraz zwiększenie tych amplitud w głębi lądów; różnice temperatury między lądem i obszarami wodnymi są przyczyną cyrkulacji monsunowej i wiatrów o typie bryzy; także opady są przeważnie większe w sąsiedztwie zbiorników wodnych;

    2. prądy morskie (oceaniczne), które przynoszą opady i podnoszą temperaturę na wybrzeżu (prądy ciepłe) albo wywołują suszę i ochładzają wybrzeża (prądy zimne), niekiedy stają się decydującym czynnikiem klimatycznym;

    3. wysokość nad poziomem morza i rzeźba terenu – w górach i na wyżynach jest chłodniej, ciśnienie atmosferyczne jest niższe, a opady i usłonecznienie zależne od ekspozycji stoków gór; pasma górskie tworzą naturalną zaporę w przepływie mas powietrza; jest to przyczyną występowania specyficznych wiatrów typu fenowego i opadów orograficznych;

    4. pokrycie terenu – szata roślinna wpływa na złagodzenie dobowych i rocznych wahań temperatury, zwiększa wilgotność i parowanie, stanowi barierę dla wiatrów wiejących blisko powierzchni; lasy równikowe są regulatorem warunków klimatycznych w skali globalnej dzięki ogromnej transpiracji i wiązaniu dwutlenku węgla w procesie fotosyntezy; obszary niepokryte bujną roślinnością ulegają mocnemu wpływowi promieniowania słonecznego w dzień oraz intensywnemu wypromieniowaniu w nocy, co prowadzi do dużych dobowych amplitud temperatury; obszary pokryte śniegiem i lodem w znacznym stopniu odbijają promieniowanie słoneczne.

  3. Trzecia grupa to czynniki wynikające z działalności człowieka. Niektóre z nich zostały omówione w następnym zagadnieniu.

Kliknij, aby uruchomić podglądZdjęcie przedstawia wulkan widziany z lotu ptaka. Na zdjęciu opisano elementy towarzyszące erupcji wulkanu, takie jak obłok, strumień lawy, pióropusz gazów wulkanicznych i pary wodnej, oraz gorący żużel wulkaniczny. Brązowy stożek wulkaniczny góruje ponad płaskim porośniętym zielenią obszarem. Nad sfotografowanym terenem unoszą się chmury, rzucające cień na Ziemię.

Pyły wulkaniczne mogą w poważny sposób wpływać na obniżanie temperatury na Ziemi. Erupcja wulkanu Sinabung w Indonezji – styczeń 2014

3. Czy działania człowieka mają wpływ na stan atmosfery ziemskiej?

Obecnie na Ziemi żyje ponad 7 mld ludzi. Wzrastający poziom konsumpcji i wykorzystywania zasobów naturalnych nieustannie doprowadza do zmian zachodzących na całej planecie, a w tym do zmian stanu atmosfery ziemskiej.

Miejskie wyspy ciepła

Środowiska wielkich miast zmieniają warunki przyrodnicze. W miastach zazwyczaj powietrze jest suchsze i cieplejsze o kilka stopni Celsjusza niż w obszarach okołomiejskich. Różnica temperatury może sięgać nawet 15°C. Na terenach zabudowanych obserwujemy także spadki prędkości wiatru. Wskutek nagrzania terenów miejskich w ciągu dnia i emisji ciepła ze źródeł sztucznych (komunikacja, przemysł) tworzą się silne prądy wstępujące (konwekcyjne), co powoduje powstanie nad miastem lokalnego ośrodka niskiego ciśnienia. Dzięki temu do miasta napływa chłodniejsze i bardziej czyste powietrze z obszarów pozamiejskich. Zjawisko to nazywamy bryzą miejską. Wpływ miejskich wysp ciepła na ogólny wzrost temperatury powietrza na świecie jest niewielki i wynosi 0,002°C na 10 lat.

Kliknij, aby uruchomić podglądIlustracja przedstawia makietę dużego miasta i rozkład mas powietrza oraz ich cyrkulację nad miastem. Za pomocą kolorowych plam naniesionych na makietę miasta oznaczono obszary o niższej i wyższej temperaturze. Do miasta napływa zimne i wilgotne powietrze, które następnie ogrzewa się i osusza.

Temperatura powietrza w wielkich miastach jest zazwyczaj wyższa o kilka stopni niż poza nimi

Kwaśne deszcze

W wyniku działalności człowieka, głównie spalania paliw kopalnych (np. węgla kamiennego i brunatnego, ropy naftowej), emitowanych jest do atmosfery ponad 70 mln ton siarki rocznie. Tylko 30‑40% całkowitej emisji związków siarki pochodzi ze źródeł naturalnych (np. procesów wulkanicznych). Dwutlenek siarki łączy się z kropelkami wody zawieszonej w atmosferze, dając kwas siarkowy, który spada na powierzchnię Ziemi w postaci kwaśnych opadów. Pewne znaczenie w powstawaniu kwaśnych opadów, zwłaszcza na terenach miejskich, ma także emisja dwutlenku węgla i tlenków azotu, charakterystyczna dla środków transportu. Kwaśne deszcze wpływają nie tylko na zakwaszenie gleby i wody, ale uszkadzają również tkanki roślin, doprowadzając w skrajnych przypadkach do zniszczenia upraw i dużych połaci leśnych.

Kliknij, aby uruchomić podglądZdjęcie przedstawia efekty kwaśnego deszczu w terenie górskim. Pochmurny dzień. Całą powierzchnię stoku porastają wysuszone świerki. Suche gałęzie pozbawione igieł, pnie pozbawione kory. Drzewa połamane w połowie wysokości. Na linii horyzontu małe zielone świerki.

Kwaśne deszcze i monokultura świerka (po wyrębie pierwotnego mieszanego lasu posadzono jednogatunkowy, świerkowy las) doprowadziły do spustoszenia wielkich połaci sudeckich lasów, bowiem gatunki iglaste charakteryzują się mniejszą niż gatunki liściaste odpornością na zanieczyszczenia gazowe i związane z nimi kwaśne deszcze. Na zdjęciu okolice Wielkiej Sowy w Górach Sowich

Globalne ocieplenie klimatu

Para wodna to woda w stanie gazowym. Jest jednym z najważniejszych gazów w powietrzu, który wraz z chmurami odpowiada za 66‑85% efektu cieplarnianego. Dwutlenek węgla jest odpowiedzialny za 9‑26% tego efektu, metan wraz z freonami i tlenkami azotu za 4‑9%, zaś ozon za 3‑7%. Inne gazy mają znikome oddziaływanie. Bez zjawiska cieplarnianego ilość energii pochodzącej ze Słońca wystarczałaby na utrzymanie temperatury na poziomie –19°C. Obecnie średnia temperatura Ziemi wynosi ok. 15°C. Naturalny efekt cieplarniany jest zatem zjawiskiem korzystnym dla biosfery. Dzięki niemu woda może istnieć na Ziemi w trzech stanach skupienia, co sprzyja rozwojowi życia. Od lat trwa debata, czy człowiek przyczynia się do powstania sztucznie wywołanego ocieplania ziemskiej atmosfery. Chociaż większość naukowców i instytucji naukowych odpowiada twierdząco na to pytanie, problem nie jest do końca jasny i wymaga dalszych badań.

Polecenie 2

Określ, który ze składników klimatu może być najsilniej zmieniany na skutek działalności człowieka. Wyjaśnij przyczyny tego zjawiska.

Ciekawostka

Południowe krańce Afryki opływają dwa prądy morskie o różnej temperaturze wody. Zimny Prąd Benguelski otacza zachodnie brzegi południowej Afryki, przyczyniając się do powstania skrajnie suchej Pustyni Namib. Po drugiej stronie Afryki płynący wzdłuż wschodnich jej brzegów, ciepły Prąd Mozambicki (w południowym biegu zwany Agulhas) powoduje, że na tych samych szerokościach geograficznych co Pustynia Namib występuje bujna roślinność.

Ważne!

W ostatnich latach bardzo dużo mówi się o globalnym ociepleniu klimatuwywołanym przez działalność gospodarczą człowieka. Jest to możliwe, ale należy pamiętać, że w przeszłości dochodziło do długotrwałych okresów ocieplenia bez udziału człowieka, kiedy to temperatura na Ziemi była znacznie wyższa niż dziś. Obecnie nie mamy jeszcze pewności, czy wzrost temperatury powietrza na naszej planecie jest trwały. A jeżeli nawet jest, to nie wiemy, czy wynika on z przyczyn naturalnych, czy spowodowały go nasze działania. W ciągu ostatnich ok. 2 mln lat, w plejstocenie, na półkuli północnej kilkakrotnie występowały wielkie zlodowacenia, czyli epoki lodowcowe, w których wielokrotnie następowały po sobie okresy lodowcowe – glacjały oraz międzylodowcowe – interglacjały. Okres, w którym żyjemy, to kolejna epoka międzylodowcowa i nikt nie wie, kiedy się skończy.

Uwaga!

Naukowcy przypuszczają, że podniesienie średniej rocznej temperatury powietrza na Ziemi o kilka stopni grozi bardzo poważnymi konsekwencjami. Przesuną się strefy klimatyczne, zmienią się warunki dla rolnictwa. Stopi się większość lądolodów i lodowców, co spowoduje podniesienie poziomu mórz i oceanów, a w konsekwencji zalanie wielu obszarów (oblicza się, że już nieznaczny wzrost temperatury, tylko o 1°C, może spowodować wzrost poziomu mórz od 31 cm do 110 cm). Mogą się pojawić silniejsze niż dotychczas susze, huragany i inne klęski żywiołowe.

fullscreen

 

4. Charakterystyka klimatu na podstawie danych meteorologicznych

Umiejętność pomiaru, zapisu i prezentacji danych klimatycznych pozwala nam na analizę warunków klimatycznych na Ziemi. Najlepiej przedstawić wiele różnych składników klimatu z bardzo dużą dokładnością. Bardzo pomocne przy analizie klimatu są wykresy pokazujące przebieg temperatury powietrza i opadów atmosferycznych w danym miejscu i w określonym czasie (najczęściej roku) nazywane klimatogramami (wykresami klimatycznymi lub diagramami klimatycznymi).
Klimatogramy mogą także prezentować inne elementy klimatu (np. wilgotność względną). Przedstawiane na wykresach klimatycznych dane są wartościami uśrednionymi z kilkudziesięciu lat pomiarów i często ukazują średnie miesięczne, nie uwzględniając tym samym zjawisk ekstremalnych – szczególnie silnych mrozów czy upałów, ulewnych deszczów czy nadzwyczajnych susz. Średnie wartości bywają czasem mylące. Na pustyniach zwrotnikowych spotyka się bardzo duże dobowe amplitudy temperatury powietrza. Jeżeli w dzień temperatura wzrośnie do +40°C, a w nocy spadnie do 0°C, to średnio uzyskujemy bardzo przyjemną dla człowieka temperaturę 20°C. Dlatego dla prawidłowej charakterystyki klimatu nie wystarcza klimatogram i konieczne jest dołączenie dodatkowych informacji.

Poniżej przykład klimatogramu utworzonego na podstawie danych z okresu wieloletniego (1971‑2000), wykonanych w Wysokogórskim Obserwatorium Meteorologicznym im. Tadeusza Hołdysa na Śnieżce w Karkonoszach.

Ważne!

Dane dotyczące poszczególnych elementów klimatu (np. temperatury powietrza, sumy opadów, parowania) uzyskuje się na podstawie pomiarów prowadzonych kilkakrotnie w ciągu dnia. Następnie oblicza się średnie dobowe, później średnie miesięczne, wreszcie średnie roczne, które przy długiej serii obserwacyjnej można uśrednić dla okresu wieloletniego.

Średnie miesięczne temperatury powietrza i sumy opadów atmosferycznych dla stacji meteorologicznej na Śnieżce za lata 1971‑2000 (dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej)
  I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Średnie miesięczne temperatury powietrza (°C) -6,1 -6,4 -4,7 -1,5 3,8 6,4 8,3 8,7 5,2 1,7 -3,0 -5,0
Sumy opadów atmosferycznych (mm) 87 84 83 89 94 115 138 108 85 72 93 103

Kliknij, aby uruchomić podglądIlustracja przedstawia klimatogram dotyczący Śnieżki. Wykres słupkowy koloru niebieskiego obrazuje wysokość opadów. Największe opady w lipcu – sto czterdzieści milimetrów. Najniższe opady w październiku około siedemdziesiąt milimetrów. Czerwoną linią zaznaczono przebieg średnich miesięcznych temperatur powietrza. Skrajne wartości temperatury to minus sześć stopni Celsjusza w lutym i plus dziewięć stopni Celsjusza w lipcu.

Klimatogram stacji meteorologicznej na Śnieżce przedstawiający średnie miesięczne temperatury powietrza i sumy opadów atmosferycznych wyliczone dla okresu przypadającego na lata 1971-2000

Polecenie 3

Na podstawie zamieszczonej tabeli narysuj klimatogram.

Średnie miesięczne temperatury powietrza i sumy opadów atmosferycznych dla stacji meteorologicznej we Wrocławiu za lata 1971‑2000 (dane Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej)
  I II III IV V VI VII VIII IX X XI XII
Średnie miesięczne temperatury powietrza (°C) -0,9 0,2 3,9 8,2 13,5 16,3 18,1 17,8 13,6 8,9 3,6 0,7
Sumy opadów atmosferycznych (mm) 28 24 30 37 57 79 91 64 51 38 37 34

Polecenie 4

Bez szczegółowych danych liczbowych spróbuj narysować orientacyjne i uproszczone klimatogramy zawierające roczny przebieg średnich miesięcznych temperatur powietrza i miesięczne sumy opadów dla trzech miejsc:

  • równika w Brazylii,

  • zwrotnika Raka na Saharze,

  • bieguna południowego.

Ciekawostka

Klimatogramy sporządzone dla różnych miejsc na Ziemi są czasem bardzo podobne. Informują nas o podobieństwie cech klimatu.

Na podstawie samego klimatogramu nie jesteśmy w stanie wskazać jednego tylko miejsca na Ziemi, któremu on odpowiada. Jeżeli jednak znamy konkretne miejsce na mapie świata i mamy kilka istotnie różniących się od siebie klimatogramów, to łatwo możemy wybrać ten z nich, który przedstawia klimat wybranego miejsca.

Podsumowanie

  • Do ustalenia pogody służą odpowiednie obserwacje i pomiary jej składników: temperatury powietrza, ciśnienia atmosferycznego, wilgotności, wielkości opadów i osadów atmosferycznych, prędkości i kierunku wiatru, zachmurzenia, natężenia promieniowania słonecznego, zjawisk atmosferycznych.

  • Długotrwałe i systematyczne pomiary składników pogody pozwalają na określenie klimatu w danym miejscu.

  • Czynniki klimatotwórcze to: szerokość geograficzna, rozmieszczenie lądów i oceanów, prądy morskie, wysokość nad poziomem morza i ukształtowanie terenu, a w mniejszym stopniu pokrycie terenu i działalność człowieka.

  • Klimatogramy są graficznym przedstawieniem cech klimatu danego miejsca.

Kategoria: Moje artykuły | Dodał: kolo (2019-03-21)
Wyświetleń: 39 | Rating: 0.0/0
Liczba wszystkich komentarzy: 0
Imię *:
Email *:
Kod *:
Kategorie sekcji
Mini-czat
Statystyki

Ogółem online: 1
Gości: 1
Użytkowników: 0
Formularz logowania
 Statystyki