Witaj, Gość
Główna » Artykuły » Moje artykuły

BLISKI WSCHÓD

Bliski Wschód – gospodarka, cechy kulturowe, konflikty zbrojne

Bliski Wschód to państwa Azji Południowo‑Zachodniej, a niekiedy też Afryki Północno‑Wschodniej. Region ten, leżący na przecięciu licznych szlaków komunikacyjnych, na styku trzech kontynentów Starego Świata, posiadający wielkie zasoby surowców energetycznych – ropy naftowej i gazu ziemnego, ma ogromne znaczenie gospodarcze i strategiczne. Od lat toczą się tam liczne konflikty na tle społecznym i religijnym.

Na zdjęciu okazała świątynia w wieloma kopułami i wieżami, bogato zdobiona. Ogrodzona wysokim murem z oknami. Wysoka brama z wieżami. Przez świątynią rozległy plac, zbiornik wodny, fontanna, dorożki i przechodnie.

Meczet Szacha przy głównym placu w irańskim mieście Isfahan

Już wiesz

  • że mapy ogólnogeograficzne i mapy tematyczne umożliwiają charakterystykę wybranych elementów środowiska przyrodniczego;

  • że Azja Południowo‑Zachodnia jest obszarem lokalnych konfliktów zbrojnych;

  • że w Azji Południowo‑Zachodniej znajdował się pierwotny obszar udomowienia roślin i zwierząt, tzw. Żyzny Półksiężyc;

  • że ropa naftowa jest jednym z najważniejszych surowców energetycznych dla współczesnej gospodarki.

Nauczysz się

  • wskazywać na podstawie map cechy środowiska przyrodniczego państw w Azji Południowo‑Zachodniej;

  • odczytywać na mapie politycznej nazwy państw leżących w Azji Południowo‑Zachodniej i dzielić je na państwa arabskie i niearabskie;

  • opisywać znaczenie gospodarcze państw Azji Południowo‑Zachodniej z uwzględnieniem roli ropy naftowej – głównego surowca energetycznego występującego w tym regionie;

  • wskazywać państwa lub grupy państw Azji Południowo‑Zachodniej, w których występowały lub nadal trwają konflikty zbrojne;

  • dostrzegać zróżnicowanie kulturowe państw w Azji Południowo‑Zachodniej.

1. Azja Południowo‑Zachodnia – środowisko przyrodnicze

Azja Południowo‑Zachodnia to duży region o powierzchni ok. 6,3 mln km2 (większy niż połowa Europy). Należą do niego: Półwysep Azja Mniejsza i Półwysep Arabski(będący największym półwyspem na świecie) oraz tereny leżące na południe od Morza Kaspijskiego i Niziny Turańskiej. Region ten ma wyraźne granice morskie. Azję Mniejszą od północy oblewają wody Morza Czarnego, od północnego zachodu cieśniny Bosfor i Dardanele oraz Morze Marmara znajdujące się między nimi, a od zachodu wody Morza Śródziemnego. Półwysep Arabski oblewają wody Morza Czerwonego, Zatoki Adeńskiej, Morza Arabskiego i głęboko wciętej w ląd Zatoki Perskiej. Wschodnią granicą regionu jest linia graniczna między Iranem a Afganistanem (choć spotyka się też opracowania włączające Afganistan do państw Bliskiego Wschodu). Od Afryki Azję Południowo‑Zachodnią oddziela umowna granica, jaką jest Kanał Sueski.

Polecenie 1

Odszukaj w dowolnych źródłach, jakiego obszaru dotyczy określenie Daleki Wschód.

Ilustracja przedstawia mapę hipsometryczną Azji Południowo-Zachodniej. W obrębie lądów występują obszary w kolorze zielonym, żółtym, pomarańczowym i czerwonym. Przeważają wyżyny i góry, kropkowaniem oznaczono liczne pustynie. Morza zaznaczono kolorem niebieskim. Na mapie opisano nazwy półwyspów, wysp, nizin, wyżyn i pasm górskich, mórz, zatok, rzek i jezior. Oznaczono i opisano stolice i główne miasta. Oznaczono czarnymi kropkami i opisano szczyty górskie. Trójkątami oznaczono czynne wulkany i podano ich wysokości. Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne co dziesięć stopni. W legendzie umieszczono i opisano znaki użyte na mapie.

Mapa hipsometryczna przedstawia najważniejsze cechy ukształtowania powierzchni Azji Południowo-Zachodniej

Polecenie 2

Odczytując poniższą charakterystykę ukształtowania powierzchni, wskazuj na mapie hipsometrycznej wszystkie wymienione formy powierzchni Ziemi.

W Azji Południowo‑Zachodniej dominują wyżyny i góry. Na północy regionu występuje pas wysoko wzniesionych wyżyn, ograniczonych łańcuchami młodych gór fałdowych. Na Półwyspie Azja Mniejsza leży Wyżyna Anatolijska przechodząca ku wschodowi w Wyżynę Armeńską i rozległą, leżącą na południe od Morza Kaspijskiego Wyżynę Irańską. Wyżyny zamykają od północy Góry Pontyjskie, Kaukaz i Elburs, a od południa góry Taurus i Zagros. Na Wyżynie Armeńskiej swój początek bierze rzeka Eufrat, a z gór Taurus wypływa Tygrys. Obie te rzeki płyną na południowy‑wschód do Zatoki Perskiej i zasypują zapadlisko przedgórskie, tworząc Nizinę Mezopotamską. Półwysep Arabski prawie w całości zajmują wyżyny.
Dwa elementy środowiska przyrodniczego Azji Południowo‑Zachodniej – klimati wody – wpływają na rozmieszczenie ludności i określają możliwości gospodarczego wykorzystania tego regionu.
Obszary leżące wokół Morza Śródziemnego i Morza Czarnego znajdują się w zasięgu klimatu podzwrotnikowego wilgotnego (śródziemnomorskiego). Wnętrze Półwyspu Azji Mniejszej, tereny wyżynne i górskie mają klimat podzwrotnikowy suchy z wysoką temperaturą powietrza latem i mroźnymi zimami w partiach wyżej położonych. Półwysep Arabski i południowe wybrzeża regionu objęte są klimatem zwrotnikowym suchym. Latem średnia temperatura powietrza sięga tam 30–33°C, zimą ok. 15°C, a roczna suma opadu nie przekracza 100 mm.
Na tak wielkim obszarze, jakim jest Azja Południowo‑Zachodnia, znajdują się tylko dwie duże rzeki – Tygrys i Eufrat. W zasięgu wpływu klimatu śródziemnomorskiego występują jedynie krótkie cieki wodne. Ważną rzeką w pasie wschodniego wybrzeża nad Morzem Śródziemnym jest Jordan przepływający przez jezioro Genezaret i uchodzący do Morza Martwego. Na Półwyspie Arabskim brak jest stałych rzek. Sieć wodna w tym regionie wykazuje ścisłe zależności od rocznego rozkładu opadów. Wielkie znaczenie w tym regionie mają więc wody wgłębne. Buduje się głębokie studnie i pozyskuje wodę z głębiej zalegających warstw geologicznych. W ostatnich latach powstały też liczne zakłady odsalania wody morskiej.
Północne obszary tego regionu są nawiedzane przez trzęsienia ziemi. Szczególnie tragiczne było trzęsienie ziemi, które nawiedziło zachodni Iran w 1990 roku. Zginęło wówczas blisko 50 tys. ludzi.

Ćwiczenie 1

Cieśnina między Zatoką Perską a Morzem Arabskim

 

Odczytaj na mapie Azji nazwę cieśniny prowadzącej z Morza Arabskiego do Zatoki Perskiej.

 

Na zdjęciu turyści na płaskim szczycie wzniesienia. Na skraju teleskopy. W oddali ostańce w kształcie grzybów. W tle rozległe tereny górskie.

 

Na zdjęciu szeroka rzeka w rozległym płaskim terenie, płaskie brzegi porośnięte trawą. W tle góry.

 

Brzeg morski, piaszczysta plaża z kamieniami, leżaki i krzesła plażowe.

 

Na zdjęciu rozległe tereny miejskie, zwarta zabudowa, wiele wysokich budynków, tuż za miastem wysokie pasmo górskie w górnej części ośnieżone.

 

Na zdjęciu piaszczyste wydmy na pustyni.

Rub al-Chali na Półwyspie Arabskim to typowa piaszczysta pustynia gorąca leżąca w klimacie zwrotnikowym

Na zdjęciu górzysty obszar, ceglasta ziemia porośnięta rzadkimi kępami traw.

Wielka Pustynia Słona w północnym Iranie ze względu na położenie w klimacie podzwrotnikowym jest pustynią chłodniejszą

Na zdjęciu zburzone domy, na ulicy sterty gruzu i drewna.

Zniszczenia wywołane silnym trzęsieniem ziemi, które wystąpiło w rejonie granicy irańsko-azerbejdżanskiej w 2012 roku

2. Azja Południowo‑Zachodnia – podział polityczny i zróżnicowanie religijne

Ilustracja przedstawia mapę polityczną obszarów Bliskiego Wschodu. Państwa wyróżnione kolorami i opisane. Oznaczono i opisano stolice. Morza i oceany zaznaczono kolorem niebieskim i opisano. Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne co dziesięć stopni.

 

W Azji Południowo‑Zachodniej, czyli na Bliskim Wschodzie, leży 15 niepodległych państw oraz Palestyna, której status nie jest do końca uregulowany i w związku z tym nie jest ona uznawana za pełnoprawne państwo, m.in. jest jedynie nieczłonkowskim państwem–obserwatorem przy ONZ. Dwa państwa Bliskiego Wschodu częściowo leżą na innych kontynentach – Egipt w Afryce i Turcja w Europie. Biorąc pod uwagę dominującą grupę ludności zamieszkującą w danym państwie, wyróżnia się państwa arabskie i niearabskie.

Państwa Bliskiego Wschodu – powierzchnia i ludność
  Państwo Powierzchnia
(w tys. km2)
Liczba ludności
w 2015 roku
Państwa arabskie Arabia Saudyjska 2149,7 31,5 mln
Bahrajn 0,8 1,4 mln
Egipt\* 1001,5 91,5 mln
Irak 434,1 36,4 mln
Jemen 528,1 26,8 mln
Jordania 88,8 7,6 mln
Katar 11,6 2,2 mln
Kuwejt 17,8 3,9 mln
Liban 10,4 5,9 mln
Oman 309,5 4,5 mln
Syria 185,2 18,5 mln
Zjednoczone Emiraty Arabskie 83,6 9,2 mln
Palestyna\*\* 6,0 4,7 mln
Państwa niearabskie Iran 1648,2 79,1 mln
Turcja\* 785,3 78,1 mln
Izrael 21,6 8,1 mln
\* cały kraj łącznie z częścią pozaazjatycką
\*\* uznawana za pełnoprawne państwo tylko przez niektóre kraje świata
Źródło: Rocznik Statystyki Międzynarodowej 2012, GUS, Warszawa 2012; 
GeoHive

Arabowie są dominującą grupą etniczną w krajach zaliczanych umownie do grupy państw arabskich (tabela 1.). W kilku z tych państw żyją duże grupy innych narodowości, a najliczniejsi są Kurdowie i Azerowie. W Iraku Kurdowie stanowią 23% ogółu ludności, w Syrii udział ludności kurdyjskiej wynosi 7%. Kurdowie to jeden z najliczniejszych narodów (ok. 23–25 mln) bez własnego państwa. W państwach niearabskich: w Turcji przeważają Turcy mówiący po turecku, w Iranie główną grupą etniczną są Persowie (język perski), a w Izraelu dominują Żydzi mówiący po hebrajsku. W Iranie dużą grupę stanowią Kurdowie (13%), a Azerowie to ok. 16% ogółu ludności.

W Azji Południowo‑Zachodniej przeważają wyznawcy islamu. W większości państw arabskich oraz w Iranie islam jest religią państwową. Oznacza to, że konstytucja lub system prawny danego państwa nadaje religii specjalny status. Wyjątkami są Liban i Syria, a z państw niearabskich – Turcja. W tych państwach nie ma określonej religii państwowej. Jedynym krajem w Azji Południowo‑Zachodniej, w którym przeważają wyznawcy innej religii niż islam, jest Izrael – dominują tam wyznawcy judaizmu (76,3% ludności).

Ciekawostka

Islam to religia muzułmanów, której prorokiem był Mahomet. Jest ona jedną z trzech wielkich religii monoteistycznych (monoteizm – 'wiara w jednego Boga') po judaizmie i chrześcijaństwie. Święta księga wyznawców islamu to Koran. Islam powstał w VII wieku n.e. wśród plemion żyjących na Półwyspie Arabskim i szybko rozprzestrzenił się na cały region. Współcześnie jest religią powszechną, którą wyznaje ok. 1,6 mld ludzi, czyli 22% ludności świata. Religia ta reguluje życie społeczne, polityczne i gospodarcze w większości państw Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej.

Trzy wielkie religie powszechne, które powstały w Azji Południowo‑Zachodniej, mają na tym obszarze miejsca święte będące celem pielgrzymek religijnych. Dla muzułmanów najważniejsza jest Mekka – miejsce narodzenia Mahometa – odwiedzana co roku przez kilka milionów wiernych. Pielgrzymka do Mekki jest jednym z filarów wiary, która nakazuje, aby każdy muzułmanin co najmniej raz w życiu ją odbył. Mekka leży na Półwyspie Arabskim 50 km od brzegów Morza Czerwonego i jest miastem zamkniętym dla wyznawców innych religii.
Z kolei celem pielgrzymek chrześcijan jest Ziemia Święta, czyli tereny dzisiejszego Izraela i Palestyny. Najważniejsze miasta to: Jerozolima, Betlejem, Nazaret.
Dla wyznawców judaizmu istotne są takie miejsca, jak: Jerozolima i Hebron oraz Góra Synaj na półwyspie o tej samej nazwie.

Na zdjęciu duża czarna budowla w kształcie prostopadłościanu ozdobiona złotymi ornamentami na środku placu. Dookoła dużo ludzi. W tle dwa piętra arkad z łukami.

Kaaba, czyli świątynia na dziedzińcu Najświętszego Meczetu w Mekce – cel pielgrzymek wyznawców islamu

Na zdjęciu okazała świątynia w wieloma kopułami i wieżami, bogato zdobiona. Ogrodzona wysokim murem z oknami. Wysoka brama z wieżami. Przez świątynią rozległy plac, zbiornik wodny, fontanna, dorożki i przechodnie.

Meczet Szacha przy głównym placu w irańskim mieście Isfahan

Na zdjęciu czteropasmowa ulica, nowoczesna wysoka zabudowa.

Główna ulica w Rijadzie – stolicy i największym mieście Arabii Saudyjskiej

Na zdjęciu gęsta, zwarta, niska zabudowa miejska.

Stare Miasto Jerozolimy – formalnej stolicy Izraela – podzielone jest na 4 dzielnice: chrześcijańską, muzułmańską, żydowską i ormiańską

Na zdjęciu duży plac, okalają go budynki, z tyłu kamienna ściana. Na placu wiele osób. W tle świątynia z kopułami, zabudowania i rośliny.

Ściana Płaczu w Jerozolimie – najświętsze miejsce dla wyznawców judaizmu

Ilustracja przedstawia mapę konturową obszarów Bliskiego Wschodu. Granice państw, brak opisów. Kilka państw ponumerowanych. Jeden – państwo w dolinie Tygrysa i Eufratu. Dwa – duże państwo nad Morzem Śródziemnym i Morzem Czarnym. Trzy – największe państwo na Półwyspie Arabskim. Cztery – duże państwo na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego. Morza i oceany zaznaczono kolorem niebieskim i opisano. Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne co dziesięć stopni.

 

Ćwiczenie 2

Państwo bliskowschodnie bez dominacji ludności arabskiej

 

Na mapie konturowej zaznaczono numerami 4 państwa leżące na Bliskim Wschodzie. W którym z nich NIE dominuje ludność arabska?

 

3. Bliski Wschód – ropa naftowa, kierunki rozwoju gospodarczego

Państwa Bliskiego Wschodu leżące nad Zatoką Perską dysponują wielkimi zasobami ropy naftowej i gazu ziemnego. Szacuje się, że w wokół tej zatoki oraz na jej dnie znajduje się 2/3 światowych rezerw ropy naftowej. Największe pola roponośne posiada Arabia Saudyjska. Dużymi zasobami dysponują też Zjednoczone Emiraty Arabskie, Iran, Irak, Kuwejt i Bahrajn, a mniejszymi – Oman i Katar. Ropa naftowa jest obecnie najważniejszym surowcem energetycznym na świecie. Wykorzystuje się ją do produkcji benzyny, oleju napędowego, nafty, tworzyw sztucznych; jest też stosowana jako paliwo w elektrowniach cieplnych. Gospodarcze znaczenie ropy naftowej i gazu ziemnego we współczesnym życiu sprawia, że jej wydobycie, przetwarzanie oraz import i eksport mają wielki wpływ na światową gospodarkę.
Obecnie państwa leżące nad Zatoką Perską wydobywają ponad 35% światowej produkcji ropy naftowej.
Zasoby gazu ziemnego są mniejsze niż ropy naftowej, ale wciąż pozostaje on cennym źródłem energii.

Wydobycie ropy naftowej w państwach leżących nad Zatoką Perską w 2013 roku
Państwo Wydobycie
[mln ton]
Udział w światowym wydobyciu
Arabia Saudyjska 542,3 12,3%
Bahrajn 3,0 0,1%
Irak 153,2 3,5%
Iran 166,1 3,8%
Katar 84,2 1,9%
Kuwejt 151,3 3,4%
Oman 46,9 1,1%
Zjednoczone Emiraty Arabskie 465,7 10,5%
Źródło: World Mineral Production 2009–2013, British Geological Survey
Wydobycie gazu ziemnego w państwach leżących nad Zatoką Perską w 2013 roku
Państwo Wydobycie
[mld m3]
Udział w światowym wydobyciu
Arabia Saudyjska 103,0 2,94%
Bahrajn 15,8 0,45%
Irak 0,6 0,02%
Iran 166,6 4,75%
Katar 158,5 4,52%
Kuwejt 15,6 0,44%
Oman 34,7 0,99%
Zjednoczone Emiraty Arabskie 56,0 1,60%
Źródło: World Mineral Production 2009–2013, British Geological Survey

Łączne wydobycie gazu ziemnego nad Zatoką Perską stanowi ponad 15% całego światowego wydobycia. Wszystkie państwa znad Zatoki Perskiej eksportują ropę naftową i jej przetwory. Łączny udział tych państw w światowym eksporcie ropy naftowej przekracza 40%. Największym eksporterem jest Arabia Saudyjska, która kontroluje ok. 1/6 całego światowego eksportu ropy naftowej. Największymi importerami są Stany Zjednoczone, Japonia, Chiny, Indie, Korea Południowa oraz Unia Europejska.
Popyt na ropę naftową i dochody uzyskiwane z jej eksportu skłoniły państwa leżące nad Zatoką Perską do powołania organizacji, która umożliwiałaby wspólną politykę związaną z regulowaniem wielkości wydobycia ropy naftowej i ustalaniem jej cen. W 1960 roku Arabia Saudyjska, Irak, Iran, Kuwejt oraz Wenezuela (państwo spoza regionu) powołały Organizację Państw Eksportujących Ropę Naftową – OPEC(Organization of Petroleum Exporting Countries). Następnie do tej organizacji dołączyły: Katar i Zjednoczone Emiraty Arabskie oraz kilka państw spoza Zatoki Perskiej. Obecnie do OPEC należy 13 krajów.
Państwa mające wielkie zasoby ropy naftowej inwestują część zysków w zakłady petrochemiczne i chemiczne. Rozwija się nowoczesne sposoby poszukiwania ropy naftowej przez budowę platform wiertniczych. Państwa, w których zasoby ropy naftowej zostaną wyczerpane za kilkanaście lat, jak Katar i niektóre emiraty, rozwijają inne gałęzie gospodarki, a zwłaszcza usługi – finansowo‑bankowe, handlowe, hotelowe, turystyczne, transportowe.

Ciekawostka

W Dubaju – stolicy jednego z emiratów arabskich – powstał projekt budowy sztucznych wysp, które zostaną zabudowane wieżowcami, a następnie utworzą luksusowe dzielnice biznesowo‑usługowe. Takimi wyspami już są Palm Island (wyspy tworzące kształt liści palmy) oraz World Island (wyspy o zarysie kontynentów). Szacuje się, że wyspy te będą zamieszkane przez 3 mln ludzi.

Ponadto na dnie mórz zakłada się sztuczne rafy koralowe. Wielkie znaczenie ma budowa wielkich odsalarni wody morskiej, gdyż woda słodka jest bardzo cenna w suchym klimacie – nad Zatoką Perską woda pitna jest droższa od benzyny.

Ćwiczenie 3

Udział Arabii Saudyjskiej w światowym wydobyciu ropy naftowej

 

Arabia Saudyjska jest obecnie największym na świecie producentem ropy naftowej. W 2013 roku wydobyto tam 542,3 mln ton tego surowca. Oblicz udział Arabii Saudyjskiej w światowym wydobyciu ropy naftowej, które wyniosło 4 mld 425 mln ton.

 

Na zdjęciu satelitarnym ląd położony nad morzem, gęsta zabudowa przy brzegu, dalej rozległe tereny pozbawione roślinności i zabudowań, gdzieniegdzie ciemniejsze plamy.

Zdjęcie satelitarne Kuwejtu – ciemniejsze plamy to pola naftowe

Na zdjęciu metalowe zabudowania na powierzchni wody.

Wydobycie ropy naftowej z dna Zatoki Perskiej

Na zdjęciu zakład przemysłowy dużych rozmiarów, rurociągi i kominy.

Rafineria ropy naftowej w Arabii Saudyjskiej

Na zdjęciu zabudowania portowe, wysokie rusztowania, kilka statków.

Urządzenia do załadunku ropy naftowej na statek w porcie Szardża (Zjednoczone Emiraty Arabskie) nad Zatoką Perską

Na zdjęciu lotniczym brzeg morski, z lewej strony stały ląd, zabudowania. Z prawej strony w morzu wyspa w kształcie palmy, poszczególne liście łączą się na środku i przechodzą w pień palmy, który łączy się ze stałym lądem.

Sztuczna Wyspa Palma (Palm Island) na wybrzeżu morskim w Dubaju w Zjednoczonych Emiratach Arabskich

Na zdjęciu nowoczesne, wysokie budynki. Bardzo wysoka wieża.

Nowoczesne centrum Dubaju z wieżą Burdż Chalifa – najwyższym budynkiem świata mierzącym 829 m

Na zdjęciu zabudowa przemysłowa. Rurociągi, kominy, hałdy jasnej substancji.

Odsalarnia wody morskiej u wybrzeży Zatoki Perskiej

Na zdjęciu nowoczesna galeria handlowa, witryny sklepowe, stoiska, ruchome schody, klienci.

Handlowa strefa wolnocłowa na lotnisku w mieście Dauha – stolicy Kataru

4. Bliski Wschód – konflikty zbrojne

Bliski Wschód to region, w którym od dziesięcioleci toczą się regionalne konflikty zbrojne. Najdłuższym z nich jest konflikt między Izraelem a państwami arabskimi, który rozpoczął się w 1948 roku, gdy z mocy decyzji Zgromadzenia Ogólnego ONZ Izrael otrzymał 50% obszaru Palestyny. Państwa arabskie nie uznały niezawisłości Izraela i rozpoczął się zbrojny konflikt. Ponadto w regionie także państwa arabskie toczą lokalne wojny.
W tabeli 4 przedstawiono ważniejsze działania zbrojne na Bliskim Wschodzie. Nie widać w niej jednak zniszczeń materialnych, strat ludności cywilnej, uchodźców oraz wszelkich innych okropności wojny. Pamiętaj o nich, czytając ten tekst.

Ważniejsze konflikty zbrojne na Bliskim Wschodzie w latach 1948‑2014
Czas konfliktu Państwa zaangażowane w konflikt i jego przebieg
1948 Zbrojne starcia między Izraelem a państwami arabskimi, które nie uznały niepodległości państwa żydowskiego. W okresie od stycznia do lipca 1949 roku Izrael podpisał układy pokojowe z walczącymi z nim państwami
1956
kryzys sueski
W październiku 1956 roku uderzenie Izraela na Egipt po znacjonalizowaniu Kanału Sueskiego przez egipskiego prezydenta G.A. Nasera
1967
wojna sześciodniowa (5–10 VI)
Konflikt zbrojny między Izraelem a koalicją państw arabskich: Egiptem, Jordanią i Syrią. Izrael przejął Strefę Gazy, półwysep Synaj, Jerozolimę, Zachodni Brzeg Jordanu i Wzgórza Golan
1973 Odwet państw arabskich – uderzenie na Izrael po stratach poniesionych w wojnie sześciodniowej. Porozumienie egipsko‑izraelskie; w styczniu 1974 roku Izrael wycofał wojska z zachodniego brzegu Kanału Sueskiego
1975–1990 konflikt libański Długotrwała wojna domowa w Libanie – konflikt o podłożu wyznaniowym między chrześcijanami, muzułmanami i druzami. W konflikt zaangażowane były wojska: izraelskie, syryjskie, siły międzynarodowe ONZ, odziały Organizacji Wyzwolenia Palestyny. Konflikt wygasł w 1990 roku
1980–1988 
wojna Iraku z Iranem
Długotrwały konflikt między Irakiem a Iranem o dominującą pozycję wśród państw leżących nad Zatoką Perską. Zawieszenie broni zawarto w sierpniu 1988 roku. Szacuje się, że w wojnie zginęło ok. 1 mln ludzi, a jej koszt wyniósł ok. 400 mld dolarów USA
1990–1991
I wojna w Zatoce Perskiej
Agresja Iraku na Kuwejt spowodowała zaangażowanie 30 państw, które wykonując rezolucję Rady Bezpieczeństwa ONZ, wkroczyły do Iraku. Operacja „Pustynna Burza” doprowadziła do rozbicia wojsk irackich. Na Irak nałożono sankcje gospodarcze: obniżenie limitu sprzedaży ropy naftowej, kontrolę handlu międzynarodowego, wprowadzenie stref wyłączonych dla lotnictwa irackiego w celu ochrony ludności kurdyjskiej i szyickiej. Działania strony irackiej polegające na podpaleniu kuwejckich szybów naftowych spowodowały katastrofę ekologiczną w rejonie Zatoki Perskiej
2003–2010
II wojna w Zatoce Perskiej
Wojska Stanów Zjednoczonych Ameryki z wojskami tzw. sił międzynarodowych wkroczyły do Iraku i w ciągu trzech tygodni przejęły kontrolę nad terytorium tego państwa. Okupacja trwała do 2005 roku. Rezultatem było obalenie dyktatury Saddama Husajna. W czasie wojny zginęło ok. 100 tys. osób narodowości irackiej – głównie cywilów. Misja stabilizacyjna trwała do 2010 roku. Jej celem było przywrócenie bezpieczeństwa i umożliwienie działania demokratycznemu rządowi w Iraku
2011–?
wojna domowa w Syrii
Od wielu lat toczy się wewnętrzny konflikt w wieloetnicznym państwie, jakim jest Syria. Sunnicka większość społeczeństwa jest w opozycji w stosunku do dyktatury prezydenta Asada. W konflikt są zaangażowane państwa sąsiadujące z Syrią, a presję wywierają wielkie mocarstwa światowe. W 2014 roku ekstremiści sunnicy założyli tzw. Państwo Islamskie, które w rzeczywistości jest organizacją terrorystyczną przeprowadzającą ataki na ludność cywilną w różnych miejscach świata

Bliski Wschód jest regionem, na którym ścierają się interesy polityczne i gospodarcze wielu państw, a obok siebie żyją grupy ludności silnie zróżnicowane pod względem narodowościowym i religijnym. Ogromne znaczenie mają historyczne odniesienia. Wielu przywódców państw dąży do ograniczenia konfliktów. Społeczność międzynarodowa dostrzega te działania i honoruje przywódców państw lub ugrupowań, przyznając im Pokojową Nagrodę Nobla. W 1978 roku nagrodę tę otrzymali prezydent Egiptu A. Sadat i premier Izraela M. Begin po podpisaniu traktatu pokojowego między Egiptem a Izraelem. W 1994 roku – przywódca Autonomii Palestyńskiej J. Arafat oraz przywódcy Izraela I. Rabin i S. Peres, gdy wynegocjowali izraelsko‑palestyński układ pokojowy.

Ilustracja przedstawia obszary objęte konfliktami w rejonie Izraela. Państwa wyróżnione kolorami i opisane. Oznaczono i opisano miasta. Oznaczono cyframi konflikty w rejonie Wzgórza Golan, Zachodniego Brzegu Jordanu i Strefy Gazy. Mapa pokryta jest równoleżnikami i południkami. Dookoła mapy w białej ramce opisano współrzędne geograficzne.

 

Na zdjęciu zniszczone budynki bez szyb w oknach. Sterty gruzu.

Strefa Gazy – budynki zniszczone w wyniku działań zbrojnych wojsk izraelskich przeciwko Palestyńczykom

Na zdjęciu łagodne wzgórza w terenie pokrytym suchą roślinnością. Pośrodku niewielkie zabudowania.

Wzgórza Golan – obszar konfliktowy na pograniczu Izraela, Syrii i Libanu

Na zdjęciu zniszczone budynki bez szyb w oknach. Na ulicy spycharki i ciężarówki.

Centrum wielkiego syryjskiego miasta Halab (Aleppo) po bombowym ataku terrorystycznym w 2012 roku

Na zdjęciu lotniczym, kilka samolotów lecących nad pustynnym terenem. W dole słupy ognia.

Amerykańskie samoloty bojowe nad płonącymi polami naftowymi w Kuwejcie podczas słynnej operacji „Pustynna Burza” w 1991 roku

Na zdjęciu dwaj żołnierze mierzący z broni palnej zza barykady z worków. W tle teren zabudowany.

Żołnierze U.S. Army w Bagdadzie podczas II wojny w Zatoce Perskiej

Na zdjęciu trzej mężczyźni, jeden w mundurze i chuście na głowie, dwaj w garniturach. Pokazują medale i dyplomy.

Jaser Arafat, Szimon Peres i Icchak Rabin po odebraniu Pokojowej Nagrody Nobla w 1994 roku

Podsumowanie

  • Obszar Azji Południowo‑Zachodniej jest zaliczany do regionu Bliskiego Wschodu, na którym leży kilkanaście państw zamieszkanych głównie przez ludność arabską oraz trzy państwa z ludnością innych grup etnicznych (Turcja, Iran, Izrael).

  • Na obszarze Azji Południowo‑Zachodniej powstały, a następnie upowszechniły się trzy wielkie religie monoteistyczne: judaizm, chrześcijaństwo oraz islam, który na tym obszarze jest religią dominującą, a w wielu krajach – religią państwową.

  • Izrael jest jedynym państwem w regionie (i na świecie), w którym przeważają wyznawcy judaizmu.

  • Państwa leżące wokół Zatoki Perskiej wydobywają ponad 1/3 światowej produkcji ropy naftowej i blisko 1/6 światowej produkcji gazu ziemnego. Ze względu na te bogactwa mineralne obszar nad Zatoką Perską jest niezwykle ważny dla państw importujących surowce energetyczne z tego regionu.

  • Od dziesięcioleci region Bliskiego Wschodu jest terenem konfliktów zbrojnych. Do najbardziej znaczących należy konflikt arabsko‑izraelski, w tym dążenia Palestyńczyków do utworzenia własnego państwa.

Kategoria: Moje artykuły | Dodał: kolo (2019-03-14)
Wyświetleń: 54 | Rating: 0.0/0
Liczba wszystkich komentarzy: 0
Imię *:
Email *:
Kod *:
Kategorie sekcji
Mini-czat
Statystyki

Ogółem online: 1
Gości: 1
Użytkowników: 0
Formularz logowania
 Statystyki